Posadzka ESD a posadzka antywybuchowa — czym się różnią i jak je dobrać

W obu przypadkach istotne jest kontrolowanie ładunków elektrostatycznych i ich bezpieczne odprowadzanie. W obu przypadkach nie wystarczy też sama warstwa żywicy: o działaniu posadzki decyduje cały układ — od przygotowania podłoża, przez warstwy przewodzące lub rozpraszające i sposób wykonania połączeń, po uziemienie i pomiary gotowej powierzchni.

Dlatego dwie posadzki mogą wyglądać niemal identycznie, a jednocześnie różnić się zastosowaniem i parametrami. W posadzce przemysłowej widać przede wszystkim jej powierzchnię — nie widać natomiast tego, co znajduje się pod nią.

Posadzka ESD (ang. electrostatic discharge) służy przede wszystkim do ochrony wrażliwych komponentów elektronicznych przed wyładowaniami elektrostatycznymi. Stosuje się ją w halach produkcji i montażu elektroniki, w strefach EPA i w magazynach komponentów wrażliwych na wyładowania.

System ESD powinien tworzyć kontrolowaną drogę odprowadzania ładunków. W praktyce oznacza to konieczność uwzględnienia całej konstrukcji posadzki, przygotowania podłoża, warstw przewodzących lub rozpraszających, uziemienia oraz sposobu użytkowania powierzchni.

Znaczenie ma również to, jak posadzka współpracuje z obuwiem ESD. Podłoga i obuwie ocenione osobno nie gwarantują jeszcze prawidłowego działania całego układu osoba–obuwie–podłoga. Dlatego przy realizacjach ESD nie patrzymy wyłącznie na sam materiał posadzkowy.

Przykładem jest nasza realizacja 700 m² posadzki ESD dla strefy produkcji elektroniki — projekt, w którym posadzka została potraktowana jako część środowiska produkcyjnego, a nie tylko wykończenie podłogi. Zobacz realizację.

W obiektach, w których może powstać atmosfera wybuchowa — na przykład w halach magazynujących materiały sypkie, gdzie obecność pyłów wpływa na klasyfikację strefy — kontrola elektryczności statycznej jest jednym z elementów całego systemu bezpieczeństwa. W strefie zagrożenia wybuchem służy ona ograniczaniu potencjalnych źródeł zapłonu.

Sama informacja, że posadzka jest „przewodząca” albo „antystatyczna”, nie mówi jeszcze wystarczająco dużo. Znaczenie ma cały układ:

• mechaniczne przygotowanie podłoża betonowego pod system przewodzący,
• system dobrany do klasyfikacji strefy Ex w obiekcie,
• prawidłowo wykonana warstwa odprowadzająca ładunki elektrostatyczne,
• połączenie warstwy przewodzącej z instalacją uziemiającą obiektu,
• taśmy miedziane jako element drogi odprowadzania ładunków,
• kontrola parametrów elektrycznych gotowej posadzki po zakończeniu prac,
• sposób późniejszego użytkowania i utrzymania właściwości systemu.

Dlatego posadzkę w strefie Ex należy traktować jako system, a nie tylko warstwę żywicy na betonie. Przy dużych powierzchniach dochodzi jeszcze wymóg zachowania powtarzalnych parametrów na całym wykonanym obszarze. Tak było w naszej realizacji 1420 m² posadzki antywybuchowej w hali magazynującej materiały sypkie pod Grójcem. Zobacz realizację.

1. Traktowanie „antystatycznej” jako równoważnej „do strefy Ex”. Określenie „posadzka antyelektrostatyczna” nie powinno być automatycznie traktowane jako synonim posadzki do strefy Ex. Wymagania trzeba określić na podstawie warunków występujących w konkretnym obiekcie i jego klasyfikacji.
2. Ocena samej warstwy wierzchniej. O działaniu systemu decydują także warstwy pod powierzchnią, sposób wykonania połączeń i uziemienie. Nieprawidłowo wykonany detal — na przykład połączenie warstwy przewodzącej z uziemieniem — może wpłynąć na działanie całego systemu, nawet jeśli powierzchnia wygląda poprawnie.
3. Brak pomiarów po wykonaniu. To pomiary i dokumentacja pozwalają zweryfikować, czy wykonany system osiągnął wymagane parametry.
4. Brak planu utrzymania właściwości w eksploatacji. Sposób użytkowania i czyszczenia powierzchni oraz kontrola parametrów w trakcie eksploatacji mają wpływ na to, czy system będzie działał tak, jak w dniu odbioru.

1. Jaka jest klasyfikacja strefy zagrożenia wybuchem w obiekcie (jeśli występuje)?
2. Czy w obiekcie występują pyły, opary lub materiały sypkie?
3. Czy w strefie pracują wrażliwe komponenty elektroniczne?
4. Jak wygląda układ uziemienia obiektu i jak zostanie połączony z posadzką?
5. Kiedy i jak zostaną wykonane pomiary oraz jaką dokumentację otrzyma inwestor?

Wymagania najlepiej określić już na etapie planowania prac, a nie po wyborze samego materiału. Pomocne może być też nasze narzędzie dobór systemu posadzkowego.